محسن عباس نژاد

66

قرآن و طب ( فارسى )

يهوديان جمعا 25 روز در طول سال و روزهاى مختلف از غذا خوردن امساك مىكنند كاتوليكها به ياد روزه چهل روزه حضرت عيسى « عليه السلام » روزه مىگيرند و روزه مشهور آنان روزه قبل از عيد فصح است . فيثاغورث و بقراط برخى از امراض را با روزه معالجه مىكردند . حارث بن كلده طبيب معروف زمان پيامبر اكرم « صلى عليه و آله و سلم » روزه را در معالجه‌ى بسيارى از بيماريها شفابخش مىدانست . ابن سينا فصلى از كتاب قانون را به مداواى با روزه اختصاص داده است . دكتر بوخنگر در مقاله‌ى درمان بيماريها با روزه دارى يا « درمان بيولژيكى بيماريها » مىگويد در مدت 50 سال كه از تأسيس كلينيك اوتوبوخنگر مىگذرد بيش از 50 هزار بيمار از انواع بيماريهاى مزمن در اين كلينيك به وسيله‌ى روزه درمان شده‌اند . او از قول يك پزشك رومى نقل مىكند كه « اولين بيمارى مربوط به پرخورى بود و نخستين درمان نيز با امساك و روزه‌دارى صورت گرفت . » و همچنين او به گفته‌ى يك پزشك مصرى استناد مىكند كه : « انسان با يك‌چهارم آنچه مىخورد نياز بدنش در جهت كسب انرژى و حفظ سلامت تأمين مىشود و با سه چهارم ديگرش پزشكان زندگى مىكنند . » در شريعت مقدس اسلام نيز روزه‌دارى به عنوان يكى از فرايض و فروع دين مورد توجه و تأكيد قرار گرفته و بر هر فرد مسلمان بالغ سالم و غير مسافرى واجب است كه در شرايطى خاص و رعايت مسائل و آدابى معين ، به عنوان عبادت و با قصد قربت و جلب رضايت الهى هرساله در ماه رمضان روزه‌دارى كند . ماهى كه مىتوان آن را آغاز ارتباط بين ساكنين اين سياره كوچك با خالق تمام عالم دانست ، ماهى كه در احاديث متواتر رسيده از اهل بيت آن را ماه نزول همه‌ى كتابهاى آسمانى مىدانند . در آيات مختلف قرآن كريم از « شهر رمضان » يك بار و از ماده‌ى « صوم » يا روزه با 7 اشتقاق 14 بار ياد شده است كه فقط چهار آيه‌ى 183 تا 187 سوره‌ى بقره / 2 در ارتباط با ماه روزه و احكام روزه‌دارى مىباشد و در بقيه‌ى آيات ، روزه بيشتر به عنوان كفاره‌ى گناهان يا اوامر ديگرى مطرح و پيشنهاد شده است . هرچند حكمت واقعى وجوب تشريعى روزه را مىتوان رسيدن به مقام صبر و تقوا دانست و غالب انديشمندان و تحليل‌گران مسائل دينى ، حكمت اصلى فريضه‌ى روزه‌دارى را آن مىدانند كه بشر به خاطر احساس برترى و تعالىطلبى نمىخواسته است پيوسته محكوم تمايلات و شهوات نفسانى بوده و خود را به زندگى حيوانى دل‌خوش كند ، بلكه بيشتر طالب آن بود كه به نحوى جنبه‌هاى ارادى و اختيار خود را در زمينه‌هاى مختلف بيازمايد و به نمود عملى آورد لذا روزه را به عنوان وسيله‌اى براى مقاومت در برابر اين‌گونه تمايلات برگزيده تا شخصيت انسانى خويش را نشان دهد و در اين مسير آنچه براى روزه دار از نظر سلامت جسم و روح و اثرات اجتماعى آن حاصل مىشود مىتواند به عنوان اثرات ضمنى و جنبى هدف روزه كه صبر و تقوا باشد محسوب گردد . و اين برداشت ناشى از آن است كه در اولين آيه‌ى مربوط به وجوب روزه يعنى آيه‌ى 183 سوره‌ى بقره / 2 خداوند مىفرمايد : « اى اهل ايمان بر شما هم مثل امم گذشته روزه داشتن فرض شد تا شايد پرهيزگار شويد » و پيامبر اكرم « صلى عليه و آله و سلم » در خطبه‌ى مربوط به فضيلت ماه رمضان در پاسخ به حضرت على « عليه السلام » كه سؤال كرد : يا رسول اللّه بهترين اعمال در اين ماه كدام است فرمود تقوى و پرهيز از آنچه خداوند حرام كرده است و يا حضرت فاطمه « عليها السلام » فرمود : « و الصيام تثبيتا